Python Programlama Kursu

Appearance

Return to top
On this page

Python For Döngüleri - Primitif Tipler Rehberi

Giriş

Bu derste Python'da tekrarlayan işlemleri otomatikleştirmek için kullanılan for döngülerini öğreneceğiz. Bu rehberde sadece primitif veri tipleri (int, float, string, boolean) kullanarak örnekler yapacağız.

For Döngüsünün Temel Yapısı

python
for değişken in koleksiyon:
    # Yapılacak işlemler
    print(değişken)

1. String Üzerinde Döngü

Karakter Karakter Dolaşma

python
# String'in her karakterini yazdırma
isim = "Python"
for karakter in isim:
    print(karakter)

# Çıktı:
# P
# y
# t
# h
# o
# n

Karakterleri Sayma

python
# String'deki karakter sayısını bulma
metin = "Merhaba Dünya"
sayac = 0

for karakter in metin:
    sayac += 1

print(f"'{metin}' metninde {sayac} karakter var")
# Çıktı: 'Merhaba Dünya' metninde 13 karakter var

Belirli Karakterleri Sayma

python
# String'deki sesli harfleri sayma
metin = "Python programlama dili"
sesli_harfler = "aeıioöuüAEIİOÖUÜ"
sayac = 0

for karakter in metin:
    if karakter in sesli_harfler:
        sayac += 1

print(f"'{metin}' metninde {sayac} sesli harf var")
# Çıktı: 'Python programlama dili' metninde 7 sesli harf var

Karakterleri Büyük Harfe Çevirme

python
# String'deki tüm karakterleri büyük harfe çevirme
metin = "python programlama"
buyuk_metin = ""

for karakter in metin:
    buyuk_metin += karakter.upper()

print(buyuk_metin)
# Çıktı: PYTHON PROGRAMLAMA

Boolean Kullanımı ile Kontrol

python
# String'de belirli bir karakter var mı kontrol etme
metin = "Python"
aranan_karakter = "t"
bulundu = False

for karakter in metin:
    if karakter == aranan_karakter:
        bulundu = True
        break

if bulundu:
    print(f"'{aranan_karakter}' karakteri bulundu!")
else:
    print(f"'{aranan_karakter}' karakteri bulunamadı!")

Pratik Alıştırmalar

Alıştırma 1: Kullanıcıdan bir kelime alın ve bu kelimedeki her karakteri ayrı satırlarda yazdırın.

Alıştırma 2: Verilen bir string'deki boşluk karakterlerini sayın.

Alıştırma 3: Bir string'deki büyük harf sayısını bulan program yazın.

Alıştırma 4: Bir kelimeyi tersten yazdıran program yazın (döngü kullanarak).

Alıştırma 5: Verilen bir string'de "a" karakteri var mı yok mu kontrol eden program yazın.

2. Range() Fonksiyonu ile Döngü

Belirli Aralıkta Sayma

python
# 1'den 10'a kadar sayma
for i in range(1, 11):
    print(i, end=" ")
# Çıktı: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

0'dan Başlayarak Sayma

python
# 0'dan 9'a kadar sayma
for i in range(10):
    print(i, end=" ")
# Çıktı: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Belirli Adımlarla Sayma

python
# 2'şer 2'şer sayma
for i in range(0, 20, 2):
    print(i, end=" ")
# Çıktı: 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18

# Geriye doğru sayma
for i in range(10, 0, -1):
    print(i, end=" ")
# Çıktı: 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1

Sayılarla Matematik İşlemleri

python
# 1'den 10'a kadar sayıların toplamını bulma
toplam = 0
for i in range(1, 11):
    toplam += i

print(f"1'den 10'a kadar sayıların toplamı: {toplam}")
# Çıktı: 1'den 10'a kadar sayıların toplamı: 55

Çarpım Tablosu

python
# 5'lik çarpım tablosu
sayi = 5
for i in range(1, 11):
    sonuc = sayi * i
    print(f"{sayi} x {i} = {sonuc}")

# Çıktı:
# 5 x 1 = 5
# 5 x 2 = 10
# 5 x 3 = 15
# ...
# 5 x 10 = 50

Faktöriyel Hesaplama

python
# Bir sayının faktöriyelini hesaplama
sayi = 5
faktoriyel = 1

for i in range(1, sayi + 1):
    faktoriyel *= i

print(f"{sayi}! = {faktoriyel}")
# Çıktı: 5! = 120

Float Değerlerle Çalışma

python
# 0.1'den 1.0'a kadar 0.1'er artırarak
sayi = 0.1
for i in range(10):
    print(f"{sayi:.1f}")
    sayi += 0.1

Pratik Alıştırmalar

Alıştırma 1: 1'den 100'e kadar olan sayıların toplamını bulan program yazın.

Alıştırma 2: 1'den 20'ye kadar olan çift sayıların çarpımını hesaplayan program yazın.

Alıştırma 3: Kullanıcıdan bir sayı alın ve o sayının çarpım tablosunu yazdırın.

Alıştırma 4: 50'den 1'e kadar geriye doğru 5'er azaltarak sayan program yazın.

Alıştırma 5: 1'den 1000'e kadar olan sayılardan 7'ye tam bölünenleri sayan program yazın.

3. İç İçe For Döngüleri

Dikdörtgen Çizme

python
# Yıldızlarla dikdörtgen çizme
satir = 5
sutun = 10

for i in range(satir):
    for j in range(sutun):
        print("*", end="")
    print()  # Yeni satır

# Çıktı:
# **********
# **********
# **********
# **********
# **********

Üçgen Çizme

python
# Yıldızlarla üçgen çizme
yukseklik = 5

for i in range(yukseklik):
    for j in range(i + 1):
        print("*", end="")
    print()

# Çıktı:
# *
# **
# ***
# ****
# *****

Sayı Piramidi

python
# Sayılarla piramit çizme
yukseklik = 5

for i in range(1, yukseklik + 1):
    for j in range(1, i + 1):
        print(j, end="")
    print()

# Çıktı:
# 1
# 12
# 123
# 1234
# 12345

Çarpım Tablosu Matrixi

python
# 5x5 çarpım tablosu
boyut = 5

for i in range(1, boyut + 1):
    for j in range(1, boyut + 1):
        carpim = i * j
        print(f"{carpim:3}", end=" ")
    print()

# Çıktı:
#   1   2   3   4   5 
#   2   4   6   8  10 
#   3   6   9  12  15 
#   4   8  12  16  20 
#   5  10  15  20  25

Boolean ile Kontrol

python
# Asal sayı kontrolü (basit yöntem)
sayi = 17
asal_mi = True

if sayi <= 1:
    asal_mi = False
else:
    for i in range(2, sayi):
        if sayi % i == 0:
            asal_mi = False
            break

if asal_mi:
    print(f"{sayi} asal bir sayıdır")
else:
    print(f"{sayi} asal bir sayı değildir")

Pratik Alıştırmalar

Alıştırma 1: 7 satır ve 7 sütunluk bir kare çizen program yazın.

Alıştırma 2: Ters üçgen (tepesi aşağıda) çizen program yazın.

Alıştırma 3: 1'den 10'a kadar tüm sayıların çarpım tablolarını yazdıran program yazın.

Alıştırma 4: Verilen bir sayının mükemmel kare olup olmadığını kontrol eden program yazın.

Alıştırma 5: İki sayı arasındaki tüm asal sayıları bulan program yazın.

4. String İndeksleme ile Döngü

Karakterlerin Pozisyonlarını Bulma

python
# Belirli bir karakterin string'deki pozisyonlarını bulma
metin = "Python programlama"
aranan = "a"

for i in range(len(metin)):
    if metin[i] == aranan:
        print(f"'{aranan}' karakteri {i}. pozisyonda bulundu")

# Çıktı:
# 'a' karakteri 10. pozisyonda bulundu
# 'a' karakteri 14. pozisyonda bulundu

String'i Ters Çevirme

python
# String'i ters çevirme (indeks kullanarak)
metin = "Python"
ters_metin = ""

for i in range(len(metin) - 1, -1, -1):
    ters_metin += metin[i]

print(f"'{metin}' kelimesinin tersi: '{ters_metin}'")
# Çıktı: 'Python' kelimesinin tersi: 'nohtyP'

Palindrom Kontrolü

python
# Kelime palindrom mu kontrol etme
kelime = "radar"
palindrom_mu = True

for i in range(len(kelime) // 2):
    if kelime[i] != kelime[len(kelime) - 1 - i]:
        palindrom_mu = False
        break

if palindrom_mu:
    print(f"'{kelime}' bir palindromdur")
else:
    print(f"'{kelime}' bir palindrom değildir")

Pratik Alıştırmalar

Alıştırma 1: Bir string'deki her karakterin kaçıncı pozisyonda olduğunu gösteren program yazın.

Alıştırma 2: Verilen iki string'in aynı uzunlukta olup olmadığını kontrol eden program yazın.

Alıştırma 3: Bir string'de aynı karakterin peş peşe kaç kez tekrarlandığını bulan program yazın.

Alıştırma 4: Verilen bir cümledeki kelime sayısını döngü kullanarak bulan program yazın.

Alıştırma 5: Bir string'in her karakterini bir satır aşağı kaydırarak yazdıran program yazın.

5. Matematiksel Hesaplamalar

Ortalama Hesaplama

python
# Belirli sayıda sayının ortalamasını hesaplama
toplam = 0.0
adet = 5

print("5 sayı girin:")
for i in range(adet):
    sayi = float(input(f"{i+1}. sayı: "))
    toplam += sayi

ortalama = toplam / adet
print(f"Girilen sayıların ortalaması: {ortalama:.2f}")

Güç Hesaplama

python
# Bir sayının kuvvetini hesaplama (** kullanmadan)
taban = 2
us = 8
sonuc = 1

for i in range(us):
    sonuc *= taban

print(f"{taban}^{us} = {sonuc}")
# Çıktı: 2^8 = 256

Fibonacci Serisi

python
# Fibonacci serisinin ilk n terimini yazdırma
n = 10
a, b = 0, 1

print("Fibonacci serisi:")
for i in range(n):
    print(a, end=" ")
    a, b = b, a + b

# Çıktı: 0 1 1 2 3 5 8 13 21 34

Rakamları Toplama

python
# Bir sayının rakamlarını toplama
sayi = 12345
rakam_toplami = 0

# Sayıyı string'e çevirerek rakamlarına erişme
for rakam_str in str(sayi):
    rakam = int(rakam_str)
    rakam_toplami += rakam

print(f"{sayi} sayısının rakamları toplamı: {rakam_toplami}")
# Çıktı: 12345 sayısının rakamları toplamı: 15

Pratik Alıştırmalar

Alıştırma 1: 1'den 100'e kadar olan sayıların karelerinin toplamını bulan program yazın.

Alıştırma 2: Verilen bir sayının basamak sayısını bulan program yazın.

Alıştırma 3: Kullanıcıdan aldığı n sayının en büyüğünü bulan program yazın.

Alıştırma 4: Bir sayının tersini (rakamları ters sırada) bulan program yazın.

Alıştırma 5: Verilen iki sayı arasındaki sayıların ortalamasını hesaplayan program yazın.

6. Karakter ve ASCII Kodları

ASCII Değerleri ile Çalışma

python
# Alfabenin büyük harflerini yazdırma
print("Büyük harfler:")
for i in range(65, 91):  # A=65, Z=90
    harf = chr(i)
    print(f"{harf} = {i}")

Karakter Şifreleme

python
# Basit Caesar şifresi (3 karakter kaydırma)
metin = "PYTHON"
sifreli_metin = ""

for karakter in metin:
    if karakter.isalpha():
        ascii_degeri = ord(karakter)
        yeni_ascii = ascii_degeri + 3
        # Z'den sonra A'ya döndür
        if yeni_ascii > 90:
            yeni_ascii = yeni_ascii - 26
        sifreli_karakter = chr(yeni_ascii)
        sifreli_metin += sifreli_karakter
    else:
        sifreli_metin += karakter

print(f"Orijinal: {metin}")
print(f"Şifreli: {sifreli_metin}")
# Çıktı: 
# Orijinal: PYTHON
# Şifreli: SBWKRQ

Pratik Alıştırmalar

Alıştırma 1: Küçük harflerin ASCII değerlerini yazdıran program yazın.

Alıştırma 2: Verilen bir string'deki her karakterin ASCII değerini gösteren program yazın.

Alıştırma 3: Bir string'i 1 karakter ileri kaydıran şifreleme programı yazın.

Alıştırma 4: Rakamların ASCII değerlerini (0-9) yazdıran program yazın.

Alıştırma 5: Verilen bir karakterin alfabede kaçıncı sırada olduğunu bulan program yazın.

Genel Pratik Projeleri

Proje 1: Sayı Tahmin Oyunu Yardımcısı

Kullanıcının 1-100 arasında tuttuğu sayıyı bulmak için sistematik tahminler yapan program yazın.

Proje 2: Basit Hesap Makinesi

Döngü kullanarak kullanıcıdan sürekli işlem alan ve sonuçları gösteren hesap makinesi yazın.

Proje 3: Kelime Analizi Programı

Bir metin dosyasından alınan kelimeleri analiz eden (karakter sayısı, sesli harf sayısı, vb.) program yazın.

Proje 4: Çarpım Tablosu Öğrenme Programı

Öğrencilere çarpım tablosu soruları soran ve skorlarını tutan program yazın.

Proje 5: Basit Şifreleme/Deşifreleme

Metinleri şifreleyip deşifreleyebilen basit bir program yazın.

Özet

Bu rehberde Python for döngülerini primitif veri tipleri ile nasıl kullanacağınızı öğrendiniz:

  • String döngüleri: Karakter karakter işleme
  • Range döngüleri: Sayısal aralıklarla çalışma
  • İç içe döngüler: Karmaşık desenler oluşturma
  • İndeksli döngüler: Pozisyon bazlı işlemler
  • Matematiksel hesaplamalar: Döngülerle hesaplama
  • ASCII işlemleri: Karakter kodları ile çalışma

Her bölümdeki pratik alıştırmaları yaparak konuları pekiştirin ve projelerle gerçek uygulamalar geliştirin.

Released under the MIT License.

Copyright © 2024 Python Programlama Kursu